Nhà phố thường có đặc điểm mặt tiền hẹp, xây sát các công trình xung quanh và diện tích tiếp xúc với bên ngoài không lớn. Vì vậy, nếu thiết kế không hợp lý, nhiệt lượng hấp thụ từ mái, tường và cửa kính có thể khiến không gian bên trong nóng lên đáng kể vào những ngày thời tiết oi bức.
Nhiều gia đình chỉ nghĩ đến việc lắp điều hòa hoặc mua thêm quạt khi nhà đã hoàn thiện. Tuy nhiên, chống nóng hiệu quả nên được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế, bởi một số giải pháp nếu làm từ đầu sẽ tiết kiệm và hiệu quả hơn nhiều so với việc cải tạo sau này.
Dưới đây là những giải pháp có thể áp dụng khi thiết kế và xây dựng nhà phố tại Việt Nam.
Xác định hướng nhà và hướng nắng ngay từ đầu
Hướng nhà ảnh hưởng trực tiếp đến lượng bức xạ mặt trời tác động vào công trình.
Đặc biệt, những căn nhà có mặt tiền hoặc các mảng tường lớn quay về hướng Tây và Tây Nam thường phải chịu lượng nhiệt đáng kể vào buổi chiều.
Khi thiết kế, kiến trúc sư cần nghiên cứu hướng nắng để lựa chọn vị trí cửa, ban công, lam che nắng và các mảng đặc – rỗng phù hợp.
Nếu khu đất bắt buộc phải xây nhà theo hướng có bức xạ nhiệt lớn, không nhất thiết phải thay đổi hướng nhà. Có thể xử lý bằng kiến trúc mặt tiền, vật liệu và giải pháp che nắng phù hợp.
Hạn chế để mặt tiền hấp thụ quá nhiều nhiệt
Một mặt tiền sử dụng quá nhiều kính lớn có thể tạo ra không gian đẹp và nhiều ánh sáng nhưng cũng cần được tính toán kỹ về khả năng hấp thụ nhiệt.
Đối với nhà phố, cửa kính nên được bố trí theo nhu cầu lấy sáng và thông gió thay vì mở rộng tối đa toàn bộ mặt tiền.
Có thể kết hợp cửa kính với ban công, mái đua, lam đứng hoặc lam ngang để giảm bức xạ trực tiếp.
Các mảng tường đặc cũng có vai trò quan trọng trong việc hạn chế lượng nhiệt truyền vào không gian bên trong.
Thiết kế mái phù hợp để giảm nhiệt
Mái là một trong những khu vực chịu tác động trực tiếp và liên tục của ánh nắng.
Đối với nhà phố mái bằng, cần quan tâm đến cấu tạo mái, lớp chống thấm và giải pháp hạn chế truyền nhiệt xuống tầng dưới.
Có thể nghiên cứu sử dụng các lớp vật liệu cách nhiệt phù hợp trong cấu tạo mái hoặc tạo khoảng đệm giữa lớp mái và không gian sử dụng.
Nếu điều kiện khu đất và ngân sách cho phép, mái Nhật hoặc một số giải pháp mái có khoảng đệm cũng có thể góp phần giảm tác động trực tiếp của nắng lên không gian bên dưới.
Điều quan trọng là giải pháp mái phải được tính toán đồng bộ với kết cấu và kiến trúc ngay từ đầu.
Không nên bỏ qua khả năng cách nhiệt của tường
Tường ngoài là một trong những bề mặt tiếp xúc trực tiếp với môi trường.
Những bức tường hướng Tây thường nhận nhiệt mạnh vào buổi chiều. Nếu phòng ngủ hoặc phòng sinh hoạt chính được bố trí ngay phía sau mảng tường này mà không có giải pháp xử lý, nhiệt lượng có thể tích tụ trong phòng.
Khi thiết kế, có thể hạn chế bố trí những không gian cần sự mát mẻ cao ở vị trí chịu nắng trực tiếp nhất hoặc tạo lớp đệm bằng ban công, hành lang, tủ hoặc các không gian phụ.
Cấu tạo tường và vật liệu sử dụng cũng cần được lựa chọn phù hợp với điều kiện khí hậu của khu vực xây dựng.
Sử dụng lam che nắng đúng vị trí
Lam che nắng là giải pháp vừa có tác dụng kiến trúc vừa giúp hạn chế ánh nắng trực tiếp.
Lam ngang thường phù hợp với việc kiểm soát ánh nắng từ phía trên, trong khi lam đứng có thể phát huy hiệu quả với ánh nắng chiếu xiên.
Tuy nhiên, không nên sử dụng lam chỉ vì mục đích trang trí. Nếu thiết kế sai tỷ lệ hoặc sai hướng, hiệu quả che nắng sẽ không cao mà còn làm mặt tiền trở nên rối mắt.
Kích thước, khoảng cách và hướng của lam nên được tính toán dựa trên vị trí thực tế của công trình.
Bố trí cửa sổ để vừa lấy sáng vừa thông gió
Một ngôi nhà mát không chỉ phụ thuộc vào việc giảm nhiệt mà còn cần có khả năng trao đổi không khí.
Khi thiết kế nhà phố, nên tận dụng các mặt thoáng có thể mở cửa để tạo luồng gió tự nhiên.
Nếu nhà có hai mặt thoáng, việc bố trí cửa ở các vị trí đối diện hoặc lệch nhau có thể hỗ trợ thông gió chéo.
Đối với nhà chỉ có một mặt tiền, giếng trời, khoảng thông tầng hoặc sân sau có thể trở thành những giải pháp hỗ trợ đưa ánh sáng và không khí vào bên trong.
Tận dụng giếng trời nhưng phải kiểm soát ánh nắng
Giếng trời giúp nhà phố lấy sáng và thông thoáng tốt hơn, đặc biệt với những khu đất dài và hẹp.
Tuy nhiên, nếu thiết kế giếng trời quá lớn hoặc sử dụng vật liệu truyền sáng không phù hợp, lượng nhiệt đưa vào nhà có thể tăng lên.
Vì vậy, giếng trời cần kết hợp với các giải pháp như mái che, rèm, cây xanh hoặc vật liệu kiểm soát ánh sáng tùy từng thiết kế.
Mục tiêu không phải đưa càng nhiều ánh sáng vào nhà càng tốt mà là đưa đủ ánh sáng nhưng hạn chế nhiệt lượng không cần thiết.
Tạo khoảng xanh cho nhà phố
Cây xanh có thể trở thành một phần của giải pháp chống nóng tự nhiên.
Ban công, sân trước, sân sau hoặc sân thượng đều có thể bố trí cây phù hợp với điều kiện thực tế.
Ngoài giá trị thẩm mỹ, cây xanh còn tạo lớp đệm giữa không gian sinh hoạt và môi trường bên ngoài.
Tuy nhiên, không nên biến ban công hoặc sân thượng thành khu vực cây xanh quá dày nếu việc chăm sóc, thoát nước và chống thấm chưa được tính toán đầy đủ.
Màu sắc bề mặt cũng ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ bức xạ mặt trời.
Những gam màu sáng như trắng, kem, be hoặc ghi sáng thường được sử dụng phổ biến cho các công trình hiện đại.
Không nhất thiết phải sử dụng toàn bộ mặt tiền bằng một màu. Có thể kết hợp màu sáng với một số mảng đá, gỗ hoặc vật liệu trang trí để tạo điểm nhấn.
Điều quan trọng là không sử dụng quá nhiều vật liệu có khả năng hấp thụ nhiệt cao ở những vị trí chịu nắng mạnh nếu không có giải pháp xử lý đi kèm.
Bố trí công năng để giảm ảnh hưởng của nắng
Một trong những giải pháp chống nóng hiệu quả nhưng thường bị bỏ qua là bố trí công năng ngay từ bản vẽ.
Các khu vực như cầu thang, nhà vệ sinh, kho hoặc hành lang có thể được bố trí ở những vị trí đóng vai trò như lớp đệm giữa hướng nắng và không gian sinh hoạt chính.
Phòng ngủ, phòng khách hoặc phòng làm việc nên được ưu tiên những vị trí có khả năng lấy sáng và thông gió tốt.
Cách tổ chức này giúp công trình chủ động xử lý nhiệt thay vì chỉ phụ thuộc vào thiết bị làm mát sau khi hoàn thiện.
Có nên sử dụng toàn bộ cửa kính lớn?
Cửa kính lớn giúp nhà hiện đại và tận dụng ánh sáng tự nhiên tốt hơn, nhưng không phải lúc nào cũng là lựa chọn tối ưu cho nhà phố Việt Nam.
Nếu cửa kính nằm ở hướng nhận nắng mạnh mà không có mái che hoặc lam chắn nắng, nhiệt lượng truyền vào nhà có thể tăng cao.
Do đó, cần cân bằng giữa diện tích kính, hướng nắng, loại kính, hệ khung và giải pháp che nắng bên ngoài.
Một thiết kế đẹp không nhất thiết phải có thật nhiều kính. Tỷ lệ kính hợp lý mới là yếu tố quan trọng.
Chống nóng ngay từ thiết kế giúp tiết kiệm lâu dài
Một căn nhà mát hơn không chỉ phụ thuộc vào điều hòa công suất lớn.
Nếu công trình được thiết kế tốt ngay từ đầu, các giải pháp như che nắng, thông gió, cách nhiệt mái, bố trí công năng và cây xanh có thể hỗ trợ giảm lượng nhiệt truyền vào không gian sống.
Điều này góp phần tạo cảm giác dễ chịu hơn và có thể giúp gia đình giảm sự phụ thuộc vào thiết bị làm mát.
Ngược lại, nếu nhà đã hoàn thiện nhưng mặt tiền hấp thụ quá nhiều nắng, mái truyền nhiệt lớn hoặc không có khả năng thông gió, việc bổ sung giải pháp sau này thường khó khăn và tốn kém hơn.
Những sai lầm cần tránh khi thiết kế nhà chống nóng
Một số lỗi khá phổ biến là sử dụng quá nhiều kính ở hướng Tây, làm mái nhưng không quan tâm đến cách nhiệt, bố trí phòng ngủ sát tường chịu nắng mạnh hoặc làm giếng trời quá lớn nhưng thiếu giải pháp kiểm soát ánh sáng.
Ngoài ra, việc đóng kín toàn bộ mặt tiền cũng có thể khiến ngôi nhà thiếu thông gió tự nhiên.
Chống nóng hiệu quả cần được xem xét như một hệ thống tổng thể, thay vì chỉ lựa chọn một loại vật liệu hoặc một giải pháp riêng lẻ.
VillaHome tư vấn thiết kế nhà phố phù hợp khí hậu Việt Nam
Mỗi khu đất có hướng nắng, mặt thoáng và điều kiện xây dựng khác nhau. Vì vậy, giải pháp chống nóng hiệu quả cũng cần được điều chỉnh theo từng công trình.
Khi thiết kế và xây nhà trọn gói, gia chủ nên trao đổi ngay từ đầu về hướng nhà, nhu cầu lấy sáng, thông gió và khả năng chống nóng thay vì chờ đến khi hoàn thiện mới xử lý.
VillaHome có thể tư vấn phương án kiến trúc và giải pháp xây dựng phù hợp với diện tích, công năng và ngân sách của từng gia đình.
Liên hệ VillaHome để được tư vấn phương án thiết kế nhà phố thông thoáng, hạn chế hấp thụ nhiệt và phù hợp với điều kiện thực tế của khu đất.
